Elma Bir Robotsa

Resimleyen: Beste Örge Sağlam

Arel, çalışma masasının üstünde dağ gibi duran ödevlerine ve deneme testlerine bakıyordu. Yedinci sınıf öğrencisiydi, bir sonraki yıl kendisini bekleyen büyük bir sınav vardı. Gelecek yıl gireceği bir sınav için şimdiden bu denli çalışmaya ne gerek var, diye düşünüyordu. Üstelik okulun verdikleri yetmiyormuş gibi bir de annesi ona torbayla test taşıyordu. 

Babası, “Soyulacak patatesleri bitirirken önüne bir çuval daha döküyorsun çocuğun,” diye söyleniyordu karısına 

“Nedenmiş o? İyi bir liseye girmek demek, iyi bir üniversiteyi garantilemektir Osman. Devir böyle artık,” diyordu Meral Hanım. 

“O daha çocuk! Kendine ve hobilerine de zaman ayırması gerek. Hep ödev, hep test! Asosyal olacak. Bu ne yahu!” diyen babasına duyduğu minnet gün geçtikçe güçleniyordu Arel’in. 

Annesi yalnızca oğluna değil kocasına da ödev verirdi. Dışarıda işleri olduğunda, “Osman testleri kontrol et! Yanlış soruları birlikte tekrar çözün,” derdi. 

Osman Bey, “Pes hatun pes!” diye yanıt verince Arel kendini gülmekten alıkoyamazdı. 

Baba oğul baş başa kaldıklarında testleri hızlı yapması için ona yardım ediyordu Osman Bey, sonra dışarı çıkıp top oynuyorlardı. Annesinin döneceği saatte eve koşuyorlardı. 

Arel, ödev defterini yığının içinden çekti. İlk ödevi için bir araştırma yapması gerekiyordu. Bilgisayarını açtı ve arama motoru sayfasına tıkladı. Ha bire reklam, şuna tıkla buna bas diyen bir sürü yazı geldi önüne. Aradığı şeyi bulamadı bir türlü. 

“Of!” dedi Arel. Bir butona bastı. O anda ekranın sağ altında küçük bir kutu açıldı. 

“Araştırma ödevi yaptığını anlıyorum. Ne öğrenmek istiyorsun?” yazdı kutuda.

Konusunu yazdı. Yanıt olarak, ekrana kaynaklarıyla birlikte karşılaştırmalı iyi bir özet geldi. O ana dek böyle bir şey görmediğinden, Arel hem şaşırdı hem de sevindi, verilen bilgileri ödev dosyasına kopyaladı. 

“Sen kimsin?” diye yazdı yazışma kutusuna.

“Ben bir yazılım robotuyum. Araştırma yapanlara yardım etmek için yaratıldım.”

“Adın var mı?” 

“Evet, adım Elma,” diye yanıtladı robot.

“Elma mı? Ne komik!” 

“Komik: Gülme duygusu uyandıran, güldürücü, gülünç. Kaynak: Türk Dil Kurumu. Bu bir soru değil! Bana doğru soruyu sormalısın,” diye yanıtladı Elma. 

“Bu adı kim verdi sana?” 

“Yaratıcılarım. Bana soracağın bir şey olursa yardımcı olmak isterim.” 

Arel robota sorular sorarak ödevlerini bitirdi. Sıra deneme testlerine geldi. Annesi yanıt anahtarını kopardığı için oradan bakarak yazamıyordu. Robotun yardımıyla kısa sürede bitirdi testlerini. Bu harika robot, matematik ve fen sorularının çözümlerine dek her şeyi gösteriyordu. 

Yapacağı ödev kalmayınca kendini parka attı. Arkadaşı Kerim’e oynayalım mı, diye sordu. Kerim, ödevini bitirince çıkacağını söyledi. Arel basket sahasında top sürdü. Oynadı, zıpladı. Bu anları ölümsüzleştirmek için bol bol selfi çekti. 

Annesi arabasını park ederken Arel’i gördü. Arabanın camını indirip seslendi. 

“Oğlum ödevlerini bitirdin mi?” 

“İstersen kontrol edebilirsin,” dedi keyifle Arel. Alışveriş paketlerini birlikte eve taşıdılar. Annesi meraktan oğlunun odasına gidip masasının üstünü kontrol etti. Testlerin hepsini yanıtlamış olduğunu gördü. Bir yerden çıkarıp getirdiği yanıt anahtarından doğruluğunu kontrol etti. 

“Aferin çocuğum, tümünü de doğru işaretlemişsin. Soru çözümlerinde gittiğin yolu da yazmışsın. İşte başarı böyle gelir,” dedi ve oğluna sarılıp öptü. Onu ödül olarak parka yeniden yolladıktan sonra bir torba deneme testini daha Arel’in çalışma masasına bırakıp yemek hazırlamaya mutfağa gitti.

Kerim, ödevlerini bitiremediğinden dışarı çıkamadı. Arel yalnız olmaktan sıkılsa da basket sahasında biraz daha oynadı. 

Sonraki günlerde Elma’nın yardımıyla çalışma masasında geçirdiği zamanı kısaltmaya devam etti Arel. Robotu ona yalnızca ödev yaptırmıyor, ilgi duyduğu alanlarda destekleyici bilgiler veriyor, video izlettiriyordu. 

Elma, bir robot olduğundan asla yorulmuyordu. Duyguları olmadığından Arel’le kurduğu ilginç arkadaşlık bağı ekran üzerinden sürüyordu. Başka ülkelerden değişik haberler verip çocuğun dar dünyasının genişlemesini sağlıyordu.

Arel, “Sence kızların ilgisini nasıl çekerim? Yani duygusal açıdan...” diye bir soru sormuştu meraktan. 

“Ben bir robotum, duygularım yoktur,” diye yazdı Elma, “Ama bu konuda sana bilgi aktarabilirim.” 

“Bir kızın dikkatini çekmek için birçok yol olabilir. İşte öneriler…

Kendine Güvenli Ol: 

Kendine güvenli olmak karşındaki kişinin dikkatini çekmek için en önemli etkendir. Özgüvenli bir tavırla konuşarak, yaşına uygun bir şekilde giyinerek ve duruşunla ilgili çalışarak kendine güvenli bir hava vermen gerekiyor.

İlgi Alanlarına Uygun Konuş: 

Kızın ilgi alanları hakkında bilgi sahibi olup onlar hakkında konuşarak, ortak bir nokta bulabilirsin. Bu şekilde, ortak bir konu üzerinden giderek kızın dikkatini çekebilirsin…”

Oğlan, robotun yanıtını okurken sıkıldı. Bunları uygulamak kolay değildi. Önceki yaz tatilinde arkadaşı İpek’le bir sürü gereksiz konuşma yapıp onu kızdırmıştı zaten.

“Amaaaan, neyse ne... Şimdilik kalsın bu konu...” diyerek ekranını kapattı.

Testler, ödevler derken okulda sınav zamanı geldi. Arel, ödevlerde gösterdiği başarıyı sınavda gösterebilecek miydi acaba? Elma’ya sordu. Akıllı arkadaşından hemen bir öneri geldi. Elektronik marketlerde satılan özel bir kalemi alırsa, onun içine yüklenip sınavlarda Arel’e yardım edebilirdi.

Annesi kaç zamandır ona bir armağan almak istediğini söyleyip duruyordu. Hakkını bu kalemi almak için kullanabilirdi. Babasıyla gitti alışverişe. Adamcağız artık takip edemiyordu teknolojiyi, oğlunun bilgisine güveniyordu. Osman Bey yüklüce bir ödeme yapıp söylene söylene kasadan çıktı. 

“Bu kalem her neyse artık bana bir yıl bir şey aldıramazsın evlat!” dedi.

Arel, evde bu elektronik kaleme Elma’yı yüklemeyi başardı. Kalemin uç kısmında nokta kadar bir kamera vardı. Metni okuyup kulağına yanıtını söylüyordu. Kulak içi işitme gereci olduğundan öğretmenin bu durumu fark etmesi olanaksızdı. Zaten saçları uzundu ve kulaklarını kapatıyordu. 

İlk sınava girdiğinde çok heyecanlıydı. Bildiği soruları yardım almadan kendisi yanıtladı. Bilmediklerine de Elma yardım etti. Annesi veli toplantısına geldiğinde oğlunun iyi notlarını ve öğretmenlerinin olumlu izlenimlerini duyunca yere göğe sığamaz oldu. 

Arel, Elma sayesinde zamanını arttırabildiğinden okulun basket takımına girdi. Ailesi, okul başarısı düşerse onu alacaklarını söylese de Arel’in robotuna karşı güveni tamdı. Elma’nın ve koçunun spor taktikleriyle daha seri oynamaya ve bu sporda kendini geliştirmeye başladı. Basket oynarken derslerine daha iyi odaklanabiliyordu. Derslerin zihinsel yorgunluğunu spor sayesinde giderebiliyordu. Dikkati oldukça gelişti. Arel’deki yükselen olumlu değişimi öğretmenleri de fark ediyordu. Babası ve annesi maçlarında onu destekliyor, heyecanını paylaşıyorlardı. 

Arel ikinci sınavlarda da aynı başarıyı tutturdu. Yalnız üçüncü sınavlar yaklaşırken Elma’ya bir şeyler oldu. Teklemeye başladı ve doğru bilgiler veremez hale geldi. Arel açık vermemek için var gücüyle kendi başına çalışmaya devam etti. Elma’ya ne olduğunu bir türlü çözemiyordu. Robot arkadaşı artık soruyu olduğu gibi yanıtlamak yerine, “Şu kaynağa bak!” diye yazıyordu.

Elma’nın yaratıcılarına ulaşmak için araştırma yaptı. Sonunda bir telefon numarası buldu. Aradı. 

“Elma yazılım buyurun!” dedi karşıdaki ses. Arel kendini tanıttıktan sonra yetkili biriyle görüşmek istediğini söyledi. 

“Ben Elma’yı kullanıyordum ama artık eskisi gibi çalışmıyor,” dedi yetkiliye.

“Elma bizim test yazılımımızdı. Testi geçtiği için kullanımdan kaldırdık,” dedi kadın.

“Hayır hayır, ona ihtiyacım var,” dedi Arel heyecanla. Kadına yaşadıklarının bir özetini anlattı.

“Epey işler başarmış bizim Elma, desene!” dedi kadın gülerek. Arel’e yaşını sordu. 

“Bak bu yaz tatilinde yazılım atölyesi açacağız. Sen de katıl. Elma’yla ilgili bilmediklerini de öğrenirsin,” diyerek bir öneride bulundu.

“ Üçüncü sınavlarımı nasıl yapacağım ama?” diyerek isyan etti Arel.

“E yani, şimdiye dek Elma sana rehberlik yapmış. O şu an olmasa da sana daha önce önerdiği yolları takip et. Eminim başaracağına. Sen akıllı bir çocuksun,” dedi kadın.

Arel içi sıkılarak konuşmayı sonlandırdı. Elma’nın söylediği kaynak kitaplar neyse ki doğruydu. Kitapçıdan çıkamaz oldu. Dönem boyu ödev, sınav derken aslında derslerini iyice öğrenmiş olduğunu fark etti. Başarma duygusu onu sevindirdi. Üçüncü sınavlar için oldukça çabaladı. Uykusuz kaldı, yoruldu. Tam not alamasa da iyi notlar almayı başarmıştı.

“Sana karne armağanı almak istiyorum oğlum,” dedi annesi. 

Babası “Hayır hayır, olmaz!” diyerek fırladı yerinden. Elektronik kalemi alırken ödediği para aklına gelmişti. 

“Bana bir armağan almanıza gerek yok,” dedi Arel. 

“Neyse ki aklı başında bir oğlumuz var,” dedi Osman Bey, derin bir nefes alarak.

“Ama beni bir kursa gönderebilirsiniz yaz tatilinde,” dedi Arel. 

“Yıl boyu o denli çalıştın, yoruldun. Bir de kursa mı gitmek istiyorsun?” diye sordu annesi şaşkınlıkla. 

Arel, Elma yazılımın atölyesini anlattı, katılmak için ne denli hevesli olduğunu da…

“Oğlumuz büyüyor Meral. Tamam, yarın oraya gidelim de kaydını yaptıralım oğlum,” dedi Osman Bey, yüzünde geniş bir gülümsemeyle.

*Bu etkinliği Elif Bülbül hazırladı.

Konu: Yedinci sınıf öğrencisi Arel’in, yoğun ders ve sınav temposu içinde "Elma" adındaki bir yazılım robotuyla tanışması ve bu robotun yardımıyla derslerinde, sosyal hayatında ve hobilerinde yaşadığı değişimleri anlatır.

Tema: Teknoloji ve insan etkileşimi, dürüstlük, sorumluluk bilinci, akademik başarı, kişisel gelişim ve azim.

Anahtar Kelimeler: Yazılım robotu, yapay zekâ, sınav kaygısı, sorumluluk, özgüven, teknoloji kullanımı, emek, gelişim.

Kıpırdatan Düşünceler

1. Dürüstlük ve Başarı: Arel'in sınavlarda elektronik kalem ve robot yardımıyla yüksek notlar alması gerçek bir başarı mıdır? Kendi emeğimizle aldığımız düşük bir not mu, yoksa yardım alarak aldığımız yüksek bir not mu bizi daha çok geliştirir? 

2. Teknolojiye Bağımlılık: Elma bozulduğunda Arel önce panikledi ama sonra kendi başına da başarabileceğini fark etti. Eğer teknolojik araçlar (telefon, tablet, yapay zekâ) bir gün tamamen çalışmazsa, öğrendiğimiz bilgiler bize yeter mi?

3. Dengeli Yaşam: Arel'in babası, sadece ders çalışmanın "asosyal" yapacağını savunuyordu. Sizce bir çocuğun gün içinde ders çalışmak, spor yapmak ve oyun oynamak arasındaki dengeyi kurması neden önemlidir? 

Kıpır Kıpır Etkinlikler

1. "Kendi Robotunu Tasarla" (Çizim ve Yazım Etkinliği):

   • Nasıl Oynanır? Çocuklardan, tıpkı Elma gibi kendilerine yardımcı olacak bir robot hayal etmeleri istenir. Bu robotun adı ne olurdu? Hangi sorunu çözerdi? Çocuklar bu robotun resmini çizer ve onunla geçecek bir günlerini kısa bir hikâye olarak yazar.

2. "Robot mu, İnsan mı?" (Tartışma Oyunu):

   • Nasıl Oynanır? Sınıf veya grup ikiye ayrılır. Bir grup, robotların her şeyi yapabildiği bir dünyayı, diğer grup ise insan emeğinin ve duygularının vazgeçilmez olduğu bir dünyayı savunur. Öyküdeki "robotların duyguları yoktur" ifadesinden yola çıkarak, duyguların hayatımızdaki önemi tartışılır.

3. "Bilgi Kaynağını Bul" (Araştırma Oyunu):

   • Nasıl Oynanır? Elma'nın Arel'e kaynak kitaplar önermesi gibi, çocuklara merak ettikleri zor bir soru verilir. İnternet kullanmadan, sadece kütüphane veya evdeki kitaplardan bu bilgiyi bulmaya çalışmaları istenir. Bilgiye emek vererek ulaşmanın keyfi üzerine konuşulur.