BİLGE KETEN

Resimleyen Ecem Eker Özaşkınlı

Bir zamanlar, Karadeniz’in hırçın dalgalarının dövdüğü

Ereğli’nin dar sokaklarından birinde, tozlu bir atölye vardı. 

Bu atölyenin en karanlık köşesinde ağırbaşlı,

Gümüş rengiyle parlayan ama yaşlı mı yaşlı, 

Bir Keten Yumak, öylece bekler dururdu.

Sürekli kapıya bakmaktan gözleri yorulurdu.  

Bu Keten Yumak, sıradan bir ip değildi. 

Osmanlı donanmasının kocaman yelkenlerini, 

Dokumuştu bir zamanlar, şanlı dedeleri. 

Saray sultanlarına en değerli, en zarif elbiseleri

Büyük emeklerle dikip hediye etmişti nineleri. 

Yıllar geçtikçe atölyenin kapısı daha az açılır oldu. 

Derken bir sabah, büyük bir kutunun içinden, 

Cıvıl cıvıl ışıyan, parlayan fosforlu renkleriyle 

Koca bir top naylon iplik getirildi, bırakıldı bir koliyle. 

Naylon İplik tezgâha konur konmaz çevreye böbürlenerek baktı. 

Köşedeki Keten Yumak’ı görünce kahkahayı patlattı.

“Hey, soluk benizli ihtiyar! Sen hâlâ burada mısın?

Şu rengine bak, tıpkı kirli bir toprağa benziyorsun!

Kim ister senden bir şey üretmek, aklını mı kaçırdın? 

 Parlaklığım, renklerim göz alıyor, mağazalarda ben varım! 

Senin gibi yavaş dokunan, büyük bir el emeği isteyen birinin 

Bu hızlı dünyada yeri yok bundan böyle, iyi bilesin!

Sen yalnızca bir müze tozusun, bunu öğrenmelisin!” 

Keten Yumak, bu sözlere kırılmamış, anlayışla bakmış.

Toprak kokulu liflerinden gelen bir sesle yanıtlamış:

“Doğrudur evlat, evet sen çok hızlısın. 

Ama rüzgâr sert estiğinde yelkeni ben tutarım.

İnsan tenine değdiğimde ona nefes aldırırım. 

Ben yalnızca bir ip değilim, bu toprağın hafızasıyım. 

Sesim az çıkıyor olabilir, ama hikâyem derin.

Senin hayal edemeyeceğin değin gerilerden geliyor tarihim.”

Geçti böylece uzun uzun zamanlar, günler ve aylar.

Tezgâhta örüldü hırçın Naylon’dan türlü elbiseler, pantolonlar. 

Işıltısı göz aldı, doldu evler, parlak vitrinler, dükkânlar. 

Bilge Keten bu süreçte bir köşede, sessizce sabrederken,

Naylon İplik kibirle doldu, herkes onu beğeniyle seçerken.

Derken bir gün... Atölyenin kapısı merakla açıldı.

İçeriye elinde tabletiyle genç bir araştırmacı daldı. 

Naylon’un yüzüne bile bakmadan yanından geçti hızlıca

İlerleyerek Keten Yumak’ın önünde durdu doğruca.

Bağırdı sevinçle, “İşte aradığım hazine burada!”

Cebinden çıkardığı dijital tarayıcıyla,

Keten’in her bir ilmeğini inceledi hayranlıkla.

Sanal gerçeklik gözlüğünü çıkarırken fısıldadı usulca,

“Seni dünyaya yalnızca bir iplik, dokunmuş bez olarak değil,

Bedene nefes aldıran, doğal, yararlı bir kumaş olarak tanıtacağım. 

Seni, yaşayan bir sanat eseri olarak tekstilcilere anlatacağım. 

Önce dijital dünya, sonra tüm insanlar, hatta küçücük çocuklar, 

Senin gerçek değerini teker teker anlayacaklar.” 

O günden sonra atölyede her şey değişti. 

Keten’in hikâyesi tabletlerde, oyunlarda yer etti. 

Orada durmadı, yeni coşkularla tüm dokuma tezgâhlarına girdi. 

Naylon İplik şaşırıp kaldı, hızla değişen bu duruma, 

Keten Yumak’ın dünya çapında değerinin artmasına. 

Geçmişi hiç unutmayan Keten, en sonunda Naylon’a,

“Gördün mü evlat?” dedi, “Hız bir hevestir, geçicidir,

Ama teknolojiyle birleşen öz, sonsuza dek birincidir.

Ben kenarda kalmış, eskimiştim ama yitip gitmemiştim.

Yalnızca, yeniden keşfedilmeyi bekleyen bir değer idim.”

Demiş, demiş de Naylon İplik yaptıklarına bin pişman olmuş.

Bilge Keten’den onlarca, yüzlerce kez özür dilemiş. 

“Çok yanılmışım. Haklısın, asıl güç yapay olmayan kaliteymiş. 

Beni de yanına al, işine yararım, birlikte üretelim” demiş. 

Bilge Keten alçakgönüllülükle bu özrü kabul etmiş, sıcacık gülümsemiş.

“Üzülme evlat,” demiş, “Hadi gel birleştirelim güçlerimizi.

Ben kumaşların gövdesi olurum, sen de üstüne işlenen renkli yüzü. 

Yeni kuşak tasarımlarda, gel birlikte dokuyalım öykümüzü!”

İşte o günden bu yana Bilge Keten ve renkli naylon, 

Birlikte hareket etmişler.

Geçmişle geleceğin aynı ilmekte buluşabileceğini, 

Tüm dünyaya göstermişler. 

Bu etkinliği Hülya Poyraz hazırladı.

KONU: Geleneksel bir değerin (keten) modern dünya karşısında yeniden keşfedilmesi ve iş birliği ile güçlenmesi

TEMA: Değer, sabır, alçakgönüllülük, geçmiş ve gelecek

ANAHTAR KELİMELER: keten, naylon, emek, teknoloji, iş birliği

KIPIRDAYAN DÜŞÜNCELER:

–      Sizce Naylon İplik neden Keten’e böyle davrandı?

–      Keten Yumak kendini nasıl ifade etti? Sizce güçlü olan hangisiydi?

–      Eski olan şeyler neden bazen değersiz gibi görülür?

–      Bir şeyin değerli olması için yeni olması gerekir mi?

–      Sizce birlikte çalışmak neden önemlidir?

KIPIRDATAN ETKİNLİKLER:

Etkinlik Adı: Geçmiş ve Gelecek Birlikte

​​Aşama 1 – Isınma: “Eski mi Yeni mi?” OyunuÇocuklara bazı nesneler söylenir (örneğin: tahta oyuncak, tablet, el dokuması kumaş, plastik oyuncak).Çocuklar bunların eski mi yeni mi olduğunu söyler ve hangisini neden seçtiklerini açıklar.Aşama 2 – Canlandırma: “Keten ve Naylon”Gruplar oluşturulur. Her grup şu sahnelerden birini canlandırır:- Naylon İpliğin Keten ile alay etmesi- Keten’in sakin ve bilge cevap vermesi- Araştırmacının gelişi ve Keten’i keşfetmesi- Keten ve Naylon’un birlikte çalışmaya karar vermesiHer grup kısa bir sahne oluşturur ve isterse iç ses ekler.Aşama 3 – Değerlendirme: “Yeni Bir Tasarım”Çocuklardan geçmiş ve geleceği birleştiren bir ürün tasarlamaları istenir.Bu bir kıyafet, oyuncak ya da hayali bir araç olabilir.Altına şu cümleyi tamamlarlar:“Bu tasarımda eski olan …, yeni olan … ile birleşti.”