MOZART'IN SİHİRLİ FLÜT'ÜNÜ KEŞFEDELİM

W.A. Mozart'ın Çocukluğu

Kışın soğuğu bizi üşütmeye hazırlanırken, operanın büyülü dünyasıyla içimizi ısıtalım mı? Bu yazımda sizlere opera sanatının en bilinen eserlerinden biri olan Sihirli Flüt’ten bahsedeceğim. 

Eserin yaratıcısı klasik batı müziğinin en ünlü bestecilerinden Wolfgang Amadeus Mozart’tır. Üç yaşında piyano çalmaya, beş yaşında ise beste yapmaya başlamıştır. Kendisi gibi müzisyen olan babası onun bu doğaüstü yeteneğini farkeder. Avrupa şehirlerinde gezerek çağın soyluları, kral ve kraliçeleri önünde konserler vermesini sağlar. 

Kısacık yaşamında  altı yüzden fazla eser bestelemiştir. Neşeli, çocuksu halini müziğine yansıtmıştır. Eserleri güçlü ritmik yapı ve yalın anlatımının altında derin bir felsefe barındırır. Yapıtlarından yirmi dördü operadır. Henüz on dört yaşındayken ilkini yazdığı opera müziklerinin en ilgi çekenlerinden biri ise Sihirli Flüt’tür. 

Mozart, eserini 1791 yılında, hayatının son döneminde yazmıştır. Bu dönem onun için oldukça yoğun ve zor olmuştur. Buna rağmen ruhundaki neşe ve yaratıcılık hiç azalmamıştır. Eser bestecinin zekâsını ve mizah anlayışını yansıtır. Mozart bu operayı, yakın arkadaşı Emanuel Schikaneder ile birlikte hazırlamıştır Schikaneder hem operanın sözlerini yazmış, hem de ilk gösterimde Papageno rolünü oynamıştır. Bu eserde sahnelenen hikaye zaman zaman şarkıyla, kimi zaman da konuşma ile anlatılır.

Sihirli Flüt, masalsı bir dünyada geçer. Hikâye, kötücül Sarastro’nun (*bas) prenses Pamina’yı(*soprano), Gece Kraliçesi olan annesinden uzaklaştırması ve alıkoyması ile başlar.  Gece kraliçesi bunun üzerine önce genç bir prens olan Tamino’nun yanına (*tenor) bir  yılan gönderir. Sonra üç hizmetkârını onu kurtarmaları için yollar. 

Korkunç yılan tarafından kovalanan prens bayılır. Hizmetkarlar Tamino’yu yılanın elinden kurtarıp yok olurlar. Prens uyanınca, oralarda dolaşan kuş avcısı Papageno’yu (*bariton) görür.  Kendisini onun kurtardığını zanneder. Papageno da bunun doğru olduğunu söyler. Hizmetkarlar yeniden ortaya çıkarlar ve yalan söyleyen kuş avcısının ağzına ceza vermek için kilit vururlar. 

Tamino’ya Pamina’nın resmini verirler. Prens o an prensese vurulur, onu kurtarmaya karar verir. Bu macerada yalnız değildir. Üç hizmetkar Tamino’ya yardım etmesi için yanında komik ve iyi kalpli kuş avcısını da görevlendirirler. Papageno, kuşlara benzeyen kıyafetler giyen, neşeli, eğlenceli bir karakterdir. Hayattaki en büyük isteği yemek yemek, içmek ve kendine uygun bir eş bulmaktır. 

Tamino’ya, yolculuğunda yardım etmesi için sihirli bir flüt verilir. Bu, yalnızca müzik çalmak için değil, zorluklarla başa çıkmak için de gereklidir. Melodisi kötüleri yumuşatır, tehlikeleri uzaklaştırır ve insanlara cesaret verir. Papageno’ya ise, çaldığında herkesin dans ettiği ve gülmeye başladığı sihirli çanlar verilir. Böylece iki kahraman, kötücül Sarastro’nun sarayına varırlar. 

Papageno prensese, annesinin onu kurtarmak için Tamino’yu gönderdiğini anlatır. Bu sırada prens de Sarastro’nun aslında adil bir bilge olduğuna ikna edilmiştir. Gece Kraliçesi ise görünüşünün aksine karanlığın ve kötülüğün temsilcisidir. Yani başta bildikleri her şey aslında yanlıştır.  (Video1: https://youtu.be/IbyBs5z-uA4?si=Xs6gNS8Qrf1atthw) 

Prens Tamino, Pamina ve Papageno’yu çağırmak için flütünü çalarak ormanda ilerler. Bu sırada prenses ve kuş avcısı Sarastro’nun uşağı Monastatos ve yardımcıları tarafından yakalanmıştır. Fakat Papageno tutsak edenleri sihirli zille yanlarından uzaklaştırır. Pamino ve Tamino karşılaşırlar. Prenses prensin yanlış bir şey yapmadığını, Monastatos’un onları tutsak etmeye çalıştığını Sarastro’ya anlatır. Kötü uşak cezalandırılır. Prens ve prensese ise bir araya gelebilmeleri için bir dizi cesaret ve doğruluk sınavlarından geçmeleri söylenir. 

(Video 2: https://youtu.be/27wGTorcgvI?si=2tiNSVnccQhuXEvp )

Bu sınavlarda konuşmamaları, korkuya yenilmemeleri, sabırlı olmaları gerekir. Birbirlerine duydukları sevgi ve bağlılık başarmalarını sağlar. Gece Kraliçesi, kızını tekrar ele geçirmek için karanlığın güçlerini kullanmaya çalışır. Ancak ışığın gücü onu yener ve kötülük kaybolur. Papageno ise sonunda kendisi gibi neşeli bir kız olan Papagena ile buluşur. Böylece hikâye müzik, sevgi ve neşe içinde tamamlanır.(Video3: https://youtu.be/G_rR6fdpMZc?si=UaSDoOrODIwLrXi2 )

Sihirli Flüt, yüzeyde eğlenceli bir macera gibi görünse de aslında insanın olgunlaşması, kötülükle iyilik arasındaki denge, sevgi ve dostluğun önemi gibi derin temaları işler. Tamino ve Pamina, bu serüven boyunca cesaretlerini sınar, doğruyu yanlıştan ayırmayı öğrenir ve sonunda beraberce karanlığı yenip aydınlığa ulaşırlar. Papageno ise kendi neşeli tarzıyla arkadaşlığın, dürüstlüğün ve sevginin önemini gösterir.

Eser bugün hâlâ dünyanın pek çok yerinde sahnelenmektedir. Hem çocuklar hem de yetişkinler bu operanın renkli dünyasına hayran kalmaktadırlar. Çünkü Sihirli Flüt yalnızca bir müzik eseri değil, aynı zamanda iyiliğin gücünü, sevginin değerini ve cesaretin önemini anlatan zamansız bir hikâyedir.  

BUNLARI BİLİYOR MUYDUN?

Opera, sahne için bestelenmiş, büyük, müzikli tiyatral eserdir. Şarkı söyleyerek bir hikayenin anlatılmasıdır. 

Solistlerin söylediği şarkılara “arya” denir. Dekor, kostümler, bazen dans bu sanat türüne eşlik eder. Balede olduğu gibi operada da eseri seslendiren orkestra ve onları yöneten bir orkestra şefi vardır. Sahnenin önünde, orkestra çukuru dediğimiz bölmede eseri icra ederler. Papageno’nun zillerini *glockenspiel isimli enstrüman temsil eder.

*Soprano: En ince kadın sesi türü. Orta kalınlıkta olan türe mezzo soprano, kalın olana ise alto denir.

*Tenor: En ince erkek sesi türü

*Bariton: Orta kalınlıktaki erkek sesi türü

*Bas: Kalın erkek sesi türü

*Glockenspiel: Akortlu aliminyum veya çelik çubuklardan oluşan vurmalı sazlar ailesine ait bir enstruman.